Jahweh Shalom: 'n Oproep tot oorlog!

Outeur: ds. GM Boersema

“Vrede kom van binne”. So sal die Boedhiste vir jou sê. “Niemand kan vir jou vrede gee nie, behalwe jyself”, sê ‘n ander gewilde Amerikaanse digter[1]. Ander Oosterse godsdienste leer ons weer dat jy ware innerlike vrede sal vind, wanneer jy net “jouself aanvaar”[2]. Ag daar is talle boeke op die rakke wat vir jou vinnig verduidelik wat is die “10-stappe tot ware vrede” en die “vier beginsels van self-aanvaarding” ens.

Dink ‘n bietjie: as iemand vir jou sal vra: wat is ware vrede, hoe sal jy antwoord? 

Soms sal ek antwoord, dat vrede tye is sonder enige konflik

Vrede is wanneer ek heeltemaal tevrede is. Of ek sal sê, vrede is wanneer alles reg verloop...soos ek dit wil.

Maar ons almal weet, die realiteit is dat ons lewe vol konflik is; dat ons selde heeltemaal tevrede is en dat dinge nie altyd reg verloop soos ek wil nie.

So hoe nou gemaak? Hoe lyk vrede te midde van konflik? Hoe vind ek vrede as niks reg verloop nie? En kan ek regtig vrede beleef as ek nie tevrede is nie?

Rigters 6:23,24 & 34 (Click hier om die hele Rigters 6 te lees):

Maar die Here sê vir hom: Vrede vir jou! Vrees nie! Jy sal nie sterwe nie. Toe bou Gídeon daar ’n altaar vir die Here en noem dit: Die Here is vrede! Dit staan vandag nog daar by Ofra van die Abiësriete...En die Gees van die Here het Gídeon vervul; en hy het op die ramshoring geblaas, en die Abiësriete is agter hom aan pgeroep.
 

Die volk Israel, in Rigters 6, beleef ernstige konflik met die Midianiete. Net sodra die Israeliete se oeste reg is; net sodra hulle weer ‘n bietjie op die been kom, Dan is die Midianiete daar, om alles weg te vat. Dan plunder, besteel en verniel die Midianiete alles wat die Israeliete het. Vers 2 sê die Midianiete het hulle hard behandel, en daarom het die Israeliete in die veld, in grotte en ander ontoeganklike plekke gaan bly. 

Alles loop verkeerd vir Israel. Hoor hoe vermoeid en ontevrede klink Gideon, toe die Engel van die Here aan hom verskyn: “Ag, my heer, maar as die Here by ons is, waarom kom al hierdie dinge oor ons? Waar is al sy magtige dade waarvan ons voorvaders ons vertel het...Nou het die Here ons in die steek gelaat: Hy het ons oorgegee in die mag van die Midianiete." (6:13)

Gideon is ontevrede. Dinge loop nie soos hy dink dit moet nie. Daar is geen vrede in die land nie. En wat is die Engel van die Here se antwoord? Sê die Engel: “Vrede kom van binne”? of sê Hy dalk: “Niemand kan vir jou vrede gee nie, Gideon behalwe jyself”? of sê Hy miskien: “Gideon, hier is vier beginsels van selfaanvaarding”?

Nee, Hy sê: “die HERE is met jou, dapper held”! hoe ironies! Want ons lees in die hoofstuk Gideon is besig om koring uit te slaan in sy pa se parskuip. Koring word gewoonlik uitgeslaan op ‘n heuwel, sodat die kaf kan wegwaai. En druiwe word uitgetrap in ‘n parskuip om wyn te maak. So wat is hier aan die gang?

Gideon is bang! Hy wil nie op ‘n hoë koppie staan en koring uitslaan nie, want dan sien die Midaniete hom! Nou slaan hy maar bang en versigtig die koring uit in die parskuip. ...“die HERE is met jou, dapper held”! Nou vra Gideon die menslik logiese vrae: as die Here met ons is, hoekom gaan dinge soos dit gaan? Waar is die Here, Hy het ons in die steek gelaat!

Is dit waar? Nee! Die Here het juis vantevore ‘n profeet gestuur om te verduidelik hoekom die Midianiete hulle onderdruk. Die Midianiete is daar, want Israel wou nie luister nie! (6:10). Die Here het gesê die volk moet die afgode van die Amoriete in wie se land hulle woon uitroei, maar hulle wou nie luister nie.

Die Midianiete is nie eintlik die probleem nie; Hulle is maar net ‘n simptoom van ‘n dieperliggende probleem: Die probleem is Israel wat nie wil hoor nie! Uiteindelik tree die Here maar weer op om Sy volk te verlos. En Hy wil dit hierdie keer doen deur Gideon.Die Here roep die bang, dapper held!


Die Here roep die bang-dapper held

Gideon word geroep om weer rus en vrede vir die volk te bewerk. Toe Gideon uiteindelik besef dat Hy besig is om te praat met die Engel van die Here, is hy bang dat hy sou sterf, want hy het die Engel van die Here van aangesig tot aangesig gesien.

Maar die Here kom in vrede na Gideon. “Vrede vir jou! Vrees nie! Jy sal nie sterwe nie”. Gideon sal nie sterf nie; hy moet nie vrees nie – daar is vrede vir hom! 

Gideon bou hierna ‘n altaar en noem dit “Jahweh Shalom”– dit beteken: die Here is vrede. Die Here is vrede, Jahweh Shalom...en die Here wat vrede is, is met hom, Gideon, die bang, dapper held. 

Wat sê hierdie dan nou vir ons ? Wel, dit sê o.a. vir ons dat vrede nie van binne kom nie! Die Boedhiste het dit verkeerd.

Nee, die Here is vrede.

En sê hierdie gedeelte dalk: “al wie werklik vrede vir jou kan gee, is jyself? Nee, ook nie, want Jahweh Shalom.

Sê die Engel van die Here dan vir Gideon: Gideon, jy sal ware vrede vind, as jy net vandag jouself aanvaar. Nee, want die Engel van die Here sê dieselfde nag nog vir Gideon: “Breek die altaar van Baäl af, wat aan jou vader behoort en kap die heilige boomstam af wat daar langsaan staan” ('83 vert.).

In ander woorde: moet beslis nie net aanvaar wie jy is nie!

Moet nie sê: "ag my pa’le aanbid vir Baäl, so ek aanbid vir Baäl; dis nou maar wie ek is. Ek het vrede gemaak daarmee.” En moenie sê: “...waarmee sal ek die Israeliete gaan red? Die familie waaraan ek behoort, is die armste in die hele Manasse, en van my pa se kinders het ek die minste aansien” (6:5)

Nee, sê Jahweh – “Ek is by jou...” daarom sal daar vrede wees, daarom “sal jy die Midianiete verslaan asof hulle nie meer as een is nie” (6:16).

Dit is duidelik dat God vrede is. Jahweh Shalom.

Dit wil sê:

  1. Ware vrede kom nie van binne nie.
  2. Ware vrede lê nie in jouself nie.
  3. Ware vrede is nie selfaanvaarding nie.

Verder is hierdie vrede, die shalom van Jahwe, ook nie vermyding van konflik nie, want Gideon word gestuur om oorlog te maak. Sien jy weer die ironie raak? Gideon rig ‘n altaar op: Die Here is vrede! En net daarna, dieselfde nag nog, sê die Here vir hom (:25) gaan vernietig die altaar en heilige boomstam. En enkele verse later lees ons hoe Gideon met oorlog maak teen die Midianiete en die Here deur Gideon hulle totaal en al verslaan.

Die Here is vrede! ...en dan? Oorlog! So, die vrede van die Here is nie ‘n staat van geen konflik nie. Inteendeel, in hierdie wêreld, is die vrede van die Here die begin van ‘n stryd! Vanuit die vrede van God, word Gideon opgeroep tot ‘n vredesoorlog.

Hy is die leier wat God uitgekies het. Wat is Gideon se bevele? Gideon ontvang twee oorlogsbevele van Jahweh Shalom:

Die eerste bevel is om die afgode in sy eie huis; onder sy eie familie te gaan afbreek en uitroei.

Wanneer ‘n mens net die simptome behandel en nie die onderliggende probleem nie, dan is daar nooit regtig genesing nie.

Die Midianiete was die simptoom van die dieperliggende probleem – die eintlike probleem was afgodediens; ongehoorsaamheid. Daarom word Gideon nou eers gestuur na sy eie famlie toe; sy eie huis.

Die afgode in die agtertuin moet afgebreek word, en bo-op die stukkende altare moet ‘n netjiese altaar gebou word.

As Gideon die afgode vernietig het, moet Hy ‘n altaar bou vir Jahweh Shalom. Die afgode moet totaal platgeslaan word, want ‘n altaar van God sal nie staan langs ‘n altaar van Baäl nie. Nee, Jahweh eis onverdeelde trou aan Hom.

Gideon kan nie ‘n rigter met ‘n verdeelde hart wees nie. Gideon kan nie die volk uitlei in ‘n oorlog vir Jahweh, maar by die huis vir Baäl dien nie. Nee die altaar vir Jahweh Shalom moet bo op die verpletterde afgodsaltaar van Gideon se familie staan. 

Dit is die eerste oorlogsbevel in die vredesoorlog van die Here: Roei die afgode uit.

Dan is die tweede oorlogsbevel wat Gideon ontvang, om eindelik ook ‘n aanval teen die Midianiete te loods en so Israel te verlos

Die begin hiervan lees ons in 6:34: “Die Gees van die Here het vir Gideon in besit geneem, en hy het die ramshoring geblaas en die Abiësriete[3] opgeroep om hom te volg. Hy het ook boodskappers na Manasse, Aser, Sebulon en Naftali toe gestuur en hulle ook opgeroep om hom te volg, en hulle het almal bymekaargekom.”

Gideon se familie, die swakste geslag in Manasse, die Abiësriete, word gelei deur Gideon, die geringste in sy familie, die kind met die minste aansien (soos hyself gesê het in :15). En nie net die Abiësriete volg vir klein, swakke, bang Gideon nie, maar ook van die ander stamme en families!

Hoekom? want die Here is besig om Sy shalom te bewerk. En die shalom, die vrede, het nooit in Gideon gelê nie, maar in die Here – Jahweh Shalom. Die vredesoorlog wat geloods word, was nie die produk van Gideon se innerlike vrede en selfaanvaarding nie.

Nee hy was maar bang. Maar die Here was met Hom. Daarom word die bange Gideon presies wat God Hom gemaak het – “ ‘n dapper held”.

Dit is asof ons in 6:35 lees van ‘n ander Gideon; Heeltemaal ‘n ander man, as die een vroeër in die hoofstuk! Gideon wat te bang was om koring op die heuwel uit te slaan, blaas nou op die ramshoring – sodat almal kan hoor! Hy verklaar oorlog! Gideon wat wegkruip in die parskuip lei dapper die volk om te gaan oorlog voer teen die massas Midianiete!

Die oorsprong van Gideon se vernandering; sy dapperheid en krag, lê in 6:34: “Die Gees van die Here het vir Gideon in besit geneem” ('83 vert.).

Ons kan dit anders en meer letterlik vertaal as:

“Die Gees het Homself met Gideon beklee”. 

Dit is moeilik om te verstaan. En dit is ‘n moeilike begrip, want dit gaan oor die Gees van God, wat moeilik is om weer te gee in menslike taal, maar kom ons poog om iets hiervan te verstaan:

Die Gees het vir Gideon aangetrek, soos wat ‘n mens ‘n baadjie aantrek. Die Gees het Homself met Gideon beklee! Wat beteken dit presies? Dit beteken Gideon was ‘n bykomstigheid! Gideon het nie die Heilige Gees aangetrek nie. Die Heilige Gees het vir Gideon aangetrek; soos wat ‘n mens ‘n paar skoene aantrek.

Die Heilige Gees beklee Homself met die bang, twyfelagtige, nietige Gideon...en daarna verslaan die Heilige Gees met Gideon en 300 man, die magtige Midianiete! Die vrede wat Gideon bewerk het, was nie iets wat hy binne homself gevind het nie! Nee dit is die Gees van Jahweh Shalom wat die oorlog van vrede begin en geëindig het!

Ware vrede; en daarmee bedoel ons die shalom van Jahweh, is baie duidelik heel anders as die vrede wat die wêreld aan ons wil verkoop.

Shalom is nie ‘n staat van geen konflik nie. Shalom is nie net rustigheid en kalmte nie.

Nee die shalom van Jahweh is:

  1. Herstel van dit wat gebroke was;
  2. ‘n Onverdeelde hart;
  3. Die begin van ‘n vredesoorlog

Die vraag bly staan: Hoe kry ek hierdie shalom? Wat sal ek antwoord, as iemand vir my vra: wat is ware vrede?

Wel, ons moet begin by hierdie sekere belydenis, dat die Here vrede is – Jahweh Shalom. Dit is tog Hy wat my herstel? Dit is die Prins van Vrede, die Vredevors van Jesaja 9 wat vrede bewerk tussen my en God.

Gideon het ‘n bokkie gaar gemaak en brood gebak en dit is deur die Engel van die Here vir God geoffer, die Engel van die Here het ‘n vlam uit die rots laat opgaan en die vleis en brood verteer. Maar vir ons is die Engel van die Here self geoffer.

Christus, die Prins van Shalom is geoffer; hoekom? Sodat ons vandag uit Sy Woord kan hoor: “Vrede vir jou! Vrees nie! Jy sal nie sterwe nie...want Christus het vir jou gesterf!” “Ek is by jou” sê die Here. Ware shalom, is:

1. Herstel van dit wat gebroke was

Die ware geloof dat Christus die band tussen my en God wat gebroke was, herstel het. Jahweh Shalom!

2. ‘n Onverdeelde hart

Dit moet ons verder goed begryp, dat ek nooit die shalom van die Here sal beleef as my hart verdeel is nie. Shalom is ‘n onverdeelde hart – ek kan nie God en Baäl dien nie. Ek kan nie God en my ander reeks afgode dien nie. Die altaar van God, kan nie langs die altaar van ‘n afgod staan nie. Ek kan nie my vertroue op God en iets of iemand anders hê nie. 

Daarom is ware vrede ook:

3. Die begin van ‘n vredesoorlog

Daar is dalk probleme en beproewings in jou lewe, wat jy nie opgelos kry en waarvoor jy nie antwoorde kry nie. Maar, soms is daardie probleme die simptome van ‘n dieperliggende siekte. Die dierperliggende probleem is gewoonlik, dat ons nie wil hoor wat die Here sê nie. Ons wil nie luister nie! Ons is ongehoorsaam en daar is afgode wat uitgeroei moet word!

Wat is die afgodsaltare in jou verdeelde hart? Daardie altare moet afgebreek word en my hart moet onverdeeld gerig wees op Jahweh Shalom! In hierdie vredesoorlog, begin ons dus by die huis.

Daarna, sien ons ook hoe die Here ons deur Sy Heilige Gees ware vrede laat beleef. Die Heilige Gees maak my wat ek in Christus is: ‘n Dapper held!

Die Heilige Gees bewerk deur my en jou kragtige dade – Hy maak ons méér as oorwinnaars! Moenie vrede in jouself soek nie. Vrede is buite jouself. Vrede is in die Here.

Hy is ware vrede. Hy is shalom. Jahweh Shalom. Gaan nou vanuit Sy vrede en veg dapper in die vredesoorlog!

 [1] R. Waldo Emerson

[2] Taoïsme

[3] Die Abiësriete is Gideon se familie