Christene is 'n teenkultuur

Outeur: ds. GM Boersema

TEENKULTUUR
Christene is ‘n teenkultuur.

Teenkultuur-Christene is nie anti-kultuur nie. Dit gaan nie daaroor dat ons die regering, die grondwet en alles van die moderne wêreld wil weggooi en vyandig daarteen werk nie. Christene wil nie die kultuur uitroei nie.

Christene is ook nie vermy-die-kultuur mense nie. Hulle bly nie agter geslote deure nie. Inteendeel.

Nou wat is teenkultuur-Christene dan? Teenkultuur-Christene is amper soos ‘n kultuur binne-in ‘n kultuur. ‘n Groep mense, binne in die groter wêreldmassa, maar hulle doen, sê en dink anders as die groter massa mense rondom hulle.

Dit is hieroor, wat die Here Jesus met sy disspels praat in Mattheus 5:13-16.

Jesus sê sy dissipels is ‘n teenkultuur. Want, Hy leer hulle, dat hulle:

  • sout en
  • lig is

1. SOUT

  • Sout preserveer

“Julle is die sout van die aarde” (:13).

As ons vandag praat van sout, dan dink ons aan ‘n bord kos, waar ons sout oorgooi om dit meer smaaklik te maak. Kos sonder sout smaaksleg.

Maar, in die tyd wat Jesus geleef het, was sout nie eintlik gebruik vir smaak nie, maar meer as ‘n preserveermiddel, want daar was natuurlik nie yskaste en gevorderde verkoelingsisteme soos wat ons vandag het nie.

Hulle het veral sout in vleis en vis ingevryf om te keer dat dit vrot. Dit is nou die prentjie voor die dissipels wanneer hulle die woorde van :13 hoor. “Julle is die sout…van die aarde”….

Ons, hoor hulle, is die preserveermiddel van die aarde…ons keer dat die wêreld vrot.

Jesus sê vir sy dissipels, dat hulle in die wêreld ingevryf word om te keer dat alles om hulle nie vrot nie. 

Sout word in die vleis ingevryf en stil-stil, amper onsigbaar doen die sout sy werk. Net die teenwoordigheid van sout, keer al dat die vleis slegword.


Christene is tussen die mense soos sout ingevryf, om te keer dat die wêreld vrot.

  • Sout genees

Daar is nog ‘n gebruik van sout wat hier vir ons help om Jesus se woorde te verstaan.

Soos vandag ook nog, is sout ook gebruik om wonde skoon te maak. Vandag het ons antiseptiese salf of room wat ons aan wonde smeer om te keer dat dit ontsteek. In die tyd van die dissipels was sout op seerplekke gesmeer om dit skoon te maak en skoon te hou.

Dit brand en vir ‘n kort rukkie maak dit seer, maar dit werk!

Jesus sê vir sy dissipels: julle is in die wêreld-wonde; op die stukkende plekke hier op aarde. 

Maar, as die sout nie meer sout is nie, watter nut het dit?

As Christene nie meer ‘n teenkultuur is nie, wie gaan keer dat die wêreld vrot?

As sout nie meer suiwer is nie, maar gemeng word met grond en vuiligheid, dan verloor dit sy effek. In die tyd van Mattheus 5, was sout soos klippe uit die grond gehaal. As mens dit dan te veel gespoel het met water, verloor die soutkristalle sy soutigheid. 

Dan kan jy maar die sout-klippe weggooi. Dit beteken niks meer nie. So kom die waarskuwing van Jesus aan Sy dissipels en ook aan jou en my, ons wat vandag ook Sy volgelinge is: as julle nie meer soos sout preserveer nie, dan is julle nutteloos.

  • Die Christen-teenkultuur werk soos sout onder die mense

Die feit van die saak is, dat die teenwoordigheid van sout, nie altyd aangenaam is nie. Sout brand en maak soms seer. En daarom is Christene vir die bose wêreld bitter onaangenaam. So afstootlik is die Christen-teenkultuur vir die wêreld, dat hulle jou sal beledig; hulle sal lieg oor wat jy doen (valse getuienis teen jou inbring) en hulle sal jou selfs vervolg. As iemand wat deel is van Die Teenkultuur, kan jy hierdie dinge verwag.

Daarom sê Jesus in :11, 12: “Geseënd is dié wat vervolg word omdat hulle doen wat reg is, want aan hulle behoort die koninkryk van die hemel. “Geseënd is julle wanneer die mense julle ter wille van My beledig en vervolg en valslik al wat sleg is van julle sê.”

Jesus Christus self is die suiwer-sout; sout sonder enige onreinheid. Hy is die een wat genesing gebring het. Hy is nie net die Preserveermiddel nie; hy is die groot Geneesheer – Hy is die Hemelse Dokter!

Die mense het Hom op die kruis toegesnou: “Geneesheer, genees jouself!” … “As jy die seun van God is, verlos jouself!” Sien? As ons Christus as die Geneesheer verkondig en leef soos Hy leef, sal ons soos sout vir die wêreld wees. En die wêreld sal dit haat. Maar, ons moet sout van die aarde bly, om Christus wil!

  • Wees sout – praktyk

wat beteken dit om sout te wees, in die praktyk?

Wel, sout is eintlik outomaties sout. Jy hoef nie die sout te “aktiveer” nie. Die teenwoordigheid van die soutkorrels preserveer alreeds. So moet dit wees met Christenskap. 

Bloot my teenwoordigheid, moet alreeds preserverend van aard wees! Jou teenwoordigheid is bv. alreeds iets wat maak dat die geselskap nie vulgêr raak nie. Jou teenwoordigheid in die werksplek is alreeds vir die werkgewer en die mense om jou ‘n aanwins, want jy lewer gehalte werk, jy is betroubaar, jy is eerlik. 

Dit is vandag bitter moeilik om jou “soutigheid” te behou...om nie te verslaan nie, want wie wil nou sout wees, as hy heuning kan wees? Maar, die waarskuwing is duidelik – sout wat laf geword het, is nutteloos en word uitgegooi om deur die mense vertrap te word. 

Jesus sê nie ‘julle is die heuning van die aarde nie’. Ja wees deel van alles wat om jou aangaan – jy moet tog ingevryf wees tussen die mense om jou. Om sout te wees beteken nie dat jy alewig ‘n pretbederwer is nie. Om die sout van die aarde te wees beteken nie jy is ‘n onaangename karakter nie. Inteendeel.

Maar daar is by jou ‘n morele standvastigheid. Dinge wat teen die wil van die Here is, is ook teen jou wil. So…wees vriende met mense wat in ander kringe as jy beweeg. Gesels met mense wat anders dink as jy. Maar moet nie vermeng raak nie. Bly skoon, suiwer sout.


Jesus sê nie: julle is die heuning van die aarde nie, maar sout.

2. LIG

  • Lig is sigbaar

Jesus verduidelik dieselfde boodskap verder en sê vir sy dissipels: “Julle is die lig van die wêreld”. Die boodskap van sout en lig, is hier dieselfde, maar daar is tog ook bietjie van ‘n verskil. Sout werk half onsigbaar…bloot deur teenwoordig te wees.

Maar lig, is iets anders, want Die hele doel van lig, is om iets sigbaar te maak. Jesus sê sy dissipels is soos ‘n stad op ‘n berg. ‘n Stad, veral in die tyd van die dissipels, was sigbaar van baie ver af, juis omdat daar heelwat lig uit ‘n stad skyn.

‘n Stad trek dus mense van ver af. Die dissipels is soos hierdie stad op ‘n berg. Hulle is’n baken van lig wat die mense rondom trek. Hulle teenwoordigheid is onmisbaar. 

Jesus sê: julle kan nie weggesteek word nie.

Aan die eenkant is gelowiges se teenwoordigheid ‘n preserveermiddel, soos sout. En aan die anderkant, is hulle teenwoordigheid onmisbaar soos ‘n stad op ‘n berg!

  • Lig, om te kan sien wat voorheen onsigbaar was

Lig moet aangesit word – lig moet op iets geskyn word. ‘n Lig word doelbewus aangesit om beter te kan sien. Niemand skakel ‘n flits aan en maak dit dan in die kas toe nie – dit maak nie sien nie!

‘n Lig wat nie sigbaar is nie, is nutteloos. Nou sê Jesus, “julle is die lig van die wêreld”...julle is dit! Maar, nou moet die lig ook skyn! In die Bybel het lig te make met waarheid en heerlikheid – dit het ‘n positiewe betekenis. Duisternis staan teenoor die lig. Die lig maak oop. Lig wys die pad.

  • Die Christen-teenkultuur skyn soos ‘n lig vir die mense

As ‘n teenkultuur, het ons die opdrag om ook “ons lig te laat skyn”. Wanneer jy iets verloor het in ‘n donker plek, dan skyn jy met ‘n flits om dit te vind. En as jy dit dan raaksien, hou jy die lig daarop – daar is dit wat ons gesoek het! Kyk! Ek skyn daarop! Die vers sê ook spesifiek hoe ons ons lig moet laat skyn…

Hoe? So, dat hulle julle goeie werke kan sien en julle Vader wat in die hemele is, verheerlik.

Dit is ons goeie werke wat die lig werp en wys wie ons Vader in die hemele is. Ons skyn sigbaar deur goeie werke voor die mense te doen.

En met hierdie goeie werke kan hulle sien. So skyn ons met ons goeie werke, sodat die wêreld kan sien waarvoor hulle soek. Met goeie werke probeer ons nie vir ons ‘n plek in die hemel “boek” nie. Nee, ons is klaar die lig van die wêreld!

Lig is daar om te kan sien, wat jy nie voorheen kon sien nie. Gewoonlik gebeur dit dat ons goeie werke doen, sodat mense ons kan sien.

Maar dit is duidelik nie wat Jesus hier sê nie. Goeie werke is nie om vir mense te wys hoe wonderlik ek is nie.

Want wat is goeie werke?

Goeie werke is:

  • dade wat ons uit ‘n ware geloof in God doen.
  • dade wat altyd in ooreenstemming is met God se bevele.
  • dade wat nooit oor die oorlewering of gebruike van mense gaan nie.

Werke wat die lig op my laat val, is nie goeie werke nie. Goeie werke skyn en wys heen na ons Vader wat in die hemele is, sodat Hy verheerlik word! Die teenkultuur-Christene is onmisbare bakens van lig. Ons goeie werke verheerlik die Vader in die hemele, omdat ons nie self die oorsprong van ons lig is nie.

Ons genereer nie ons eie lig nie. Want ons is nie die lamp nie.

Die maan skyn, maar hy genereer nie sy eie lig nie. Die maan reflekteer die lig van die son.

So skyn ons, maar ons reflekteer die lig van Christus. Openbaring 21:23 sê, in die Nuwe Jerusalem sal die son en maan nie nodig wees om te skyn nie, “want die heerlikheid van God sal hom verlig en die Lam is sy lamp”

Die Lam is die lamp. Jesus Christus is die Lamp.

Ons reflekteer die Lig van die Lam!  

  • Laat skyn – prakties

As ons weer kyk na die praktyk van Gelowige wees…van Christen-teenkultuur wees, dan vra ons: Is jy deel van 'n gemeente, om soos 'n baken op 'n berg te skyn?

Is ons ‘n onmisbare baken vir die mense rondom ons? Ja, as ons goeie werke doen moet ons mooi gaan kyk wat ons doen en met watter gesindheid ons dit doen:


Ons reflekteer die lig van die Lam. Die Lam is die Lamp.

  • Doen ek dit uit ‘n ware geloof?
  • Mag ek dit doen - is dit in lyn met die wet van die Here?
  • Doen ek dit vir mense, of dalk vir myself?

So voor jy ‘n goeie daad doen, oorweeg eers. As jy dink jy doen iets net omdat jy wil hê mense moet jou sien, doen dit dan annoniem.

As jy iets gaan doen uit gewoonte of dalk uit bygeloof, stop liewer en heroorweeg. 

Maar nietemin bly die opdrag om die goeie te doen!

Laat julle lig skyn! Werk, doen, wees ‘n stad op ‘n berg!

Wat het jy in die afgelope maand gedoen, sodat die mense ons Vader in die hemel kan verheerlik?

Ons is ‘n teenkultuur…

Ons is sout - onsigbaar preserveer ons.  

Ons moet ons lig laat skyn - so dat die mense ons Vader in die hemel sal verheerlik